Đèn chiếu sáng sự cố là gì? Quy định và vị trí lắp đặt

Khi xảy ra mất điện hoặc sự cố cháy, nguồn điện chiếu sáng thông thường có thể bị gián đoạn, khiến việc di chuyển trong công trình trở nên khó khăn và tiềm ẩn nguy hiểm. Đèn chiếu sáng sự cố được sử dụng để duy trì ánh sáng cần thiết, giúp mọi người nhìn rõ khu vực xung quanh và di chuyển an toàn theo đường thoát nạn.

Tại Việt Nam, việc thiết kế và lắp đặt phương tiện chiếu sáng sự cố được quy định trong TCVN 13456:2022 – Phòng cháy chữa cháy – Phương tiện chiếu sáng sự cố và chỉ dẫn thoát nạn – Yêu cầu thiết kế, lắp đặt. Tiêu chuẩn này hiện được VSQI ghi nhận còn hiệu lực.

Đèn chiếu sáng khẩn cấp là gì?

Đèn chiếu sáng khẩn cấp (Emergency Lighting) là loại đèn được thiết kế để cung cấp ánh sáng khi hệ thống chiếu sáng thông thường gặp sự cố, đặc biệt trong tình huống mất điện hoặc xảy ra cháy, nổ.

Đèn thường được trang bị nguồn điện dự phòng và tự động chuyển sang chế độ hoạt động khi nguồn điện chính bị mất. Nhờ đó, người trong công trình vẫn có đủ ánh sáng để nhận biết khu vực xung quanh và di chuyển đến nơi an toàn.

Đèn chiếu sáng sự cố thường được bố trí tại cầu thang thoát nạn, hành lang, đường thoát nạn, cửa và lối ra thoát nạn, gara, phòng kỹ thuật và một số khu vực khác theo yêu cầu của công trình.

➢ Xem thêm: Quy định về khoảng cách và cách lắp đặt Đèn EXIT

Đèn chiếu sáng sự cố khác đèn Exit như thế nào?

Hai loại đèn này thường được sử dụng cùng nhau nhưng có chức năng khác nhau:

Đèn chiếu sáng sự cố	Đèn Exit/chỉ dẫn thoát nạn
Cung cấp ánh sáng khi có sự cố	Chỉ dẫn lối ra và hướng thoát nạn
Giúp người bên trong nhìn rõ đường di chuyển	Giúp nhận biết cửa, lối ra hoặc hướng cần đi
Tập trung vào khả năng chiếu sáng khu vực	Tập trung vào khả năng nhận biết biển báo
Thường lắp tại đường thoát nạn, cầu thang, khu vực cần chiếu sáng	Lắp tại lối ra, đường thoát nạn và vị trí cần chỉ hướng

Có thể hiểu đơn giản:

Đèn Exit giúp biết “đi đâu”, còn đèn chiếu sáng sự cố giúp “nhìn đường để đi”.

TCVN 13456:2022 cũng quy định riêng về chiếu sáng sự cố và chỉ dẫn thoát nạn, vì vậy không nên xem hai loại thiết bị này là một.

Khi nào cần lắp đặt đèn chiếu sáng sự cố?

Đèn chiếu sáng sự cố được sử dụng để duy trì khả năng nhìn và di chuyển an toàn khi hệ thống chiếu sáng thông thường không còn hoạt động.

Theo TCVN 13456:2022, đèn chiếu sáng sự cố cần được bố trí tại các khu vực, vị trí theo yêu cầu của tiêu chuẩn, trong đó có các vị trí quan trọng trên đường thoát nạn và một số khu vực kỹ thuật.

Việc bố trí không nên chỉ dựa vào diện tích tòa nhà mà cần xem xét công năng, phương án thoát nạn, đặc điểm không gian và yêu cầu an toàn cháy của công trình.

Vị trí lắp đặt đèn chiếu sáng khẩn cấp

Theo TCVN 13456:2022, đèn chiếu sáng sự cố được lắp đặt tại các vị trí sau:

✅ Cầu thang: Cầu thang có thể khá nguy hiểm vì một cú trượt đơn giản có thể gây ra thiệt hại nghiêm trọng cho cá nhân và cũng gây nguy hiểm cho những người cư ngụ khác trong tòa nhà.

✅ Các ngã rẽ và góc cua: Những điểm này thường có thể dẫn đến việc mọi người vô tình đụng phải nhau. Đèn chiếu sáng khẩn cấp cần được lắp đặt ở các khu vực thay đổi hướng quan trọng để đảm bảo an toàn và điều hướng mọi người một cách tốt nhất.

✅ Giao lộ hành lang: Các giao lộ có thể đặc biệt nguy hiểm vì những người đang hoảng loạn thường chạy qua chúng mà không chú ý.

✅ Gần thiết bị an toàn cháy nổ: Nên bố trí thiết bị chữa cháy thuận tiện tại các điểm quan trọng của tòa nhà, được bao phủ bởi các thiết bị chiếu sáng khẩn cấp phù hợp.

✅ Gần hộp sơ cứu: Các tình huống khẩn cấp có thể nhanh chóng dẫn đến tai nạn. Giống như thiết bị an toàn cháy nổ, hộp sơ cứu phải được đặt ở vị trí thuận tiện và được chiếu sáng thích hợp bằng đèn khẩn cấp.

✅ Hệ thống liên lạc hai chiều gần: Không thể phủ nhận tầm quan trọng của việc liên lạc trong trường hợp khẩn cấp. Nó giúp người cư ngụ giao tiếp với người quản lý tòa nhà/văn phòng và giúp xác định vị trí những người mất tích/thất lạc. Do vậy, hệ thống liên lạc nội bộ và điện thoại là những thiết bị liên lạc hai chiều quan trọng cần được chiếu sáng thích hợp.

✅ Gần cửa thoát hiểm: Nếu không có biển báo khẩn cấp phù hợp, mọi người có thể dễ dàng bỏ lỡ điểm thoát hiểm. Vì vậy, tất cả các hệ thống chiếu sáng khẩn cấp nên được đặt ở vị trí hợp lý gần các lối thoát hiểm.

✅ Bên ngoài cửa thoát hiểm của tòa nhà: Những người cư ngụ sẽ thoát khỏi nguy hiểm khi họ rời khỏi tòa nhà và di chuyển ra xa khỏi tòa nhà đến một khu vực thoáng và an toàn. Do đó, đèn khẩn cấp cũng nên được đặt bên ngoài tòa nhà gần lối thoát hiểm. Vì vậy, mọi người có thể tiếp tục di chuyển đến các địa điểm an toàn hơn.

⚠️Lưu ý: Việc bố trí đèn chiếu sáng sự cố không phù hợp có thể làm lóa mắt và ngăn cản tầm nhìn của người trong quá trình di chuyển đến nơi an toàn.

Yêu cầu lắp đặt đối với đèn chiếu sáng sự cố

Dưới đây là một số yêu cầu lắp đặt đối với đèn chiếu sáng sự cố theo Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 13456:2022 như sau:

Yêu cầu lắp đặt đối với đèn chiếu sáng sự cố cho các khu vực của nhà và công trình trong phòng cháy chữa cháy:

Đèn chiếu sáng sự cố phải được lắp đặt cho các khu vực của nhà và công trình tại các vị trí sau:

• Cầu thang bộ thoát nạn;
• Đường thoát nạn và vị trí chuyển hướng thoát nạn, nút giao của hành lang;
• Vị trí trên đường thoát nạn có thay đổi về cao độ;
• Cửa, lối ra thoát nạn;
• Gara để xe;
• Trong gian phòng có người làm việc và khoảng cách từ điểm xa nhất của gian phòng đến lối ra thoát nạn gần nhất lớn hơn 13 m. Trường hợp các gian phòng này có bố trí đường thoát nạn thì có thể chỉ lắp đặt đèn chiếu sáng sự cố tại đường thoát nạn đó;
• Trong phòng đặt trạm biến áp, phòng máy phát điện, phòng kỹ thuật thang máy, gian lánh nạn;
• Trong phòng trực điều khiển chống cháy, phòng bơm chữa cháy và tại các vị trí trang bị phương tiện phòng cháy và chữa cháy khác.

Có thể không cần bố trí trong các trường hợp sau:

- Sân vườn, khu vực sân thượng không có mái che;

- Toà nhà cao 01 tầng có diện tích sàn không quá 200m2 và diện tích lỗ hở trên tường ngoài nhà đạt tối thiểu 80%.

Tiêu chuẩn lắp đặt thiết bị chiếu sáng sự cố đường thoát nạn trong phòng cháy chữa cháy?

Đối với những đường thoát nạn có chiều rộng đến 2m, thì độ rọi trung bình theo phương nằm ngang trên mặt sàn dọc theo tâm của đường thoát nạn phải lớn hơn hoặc bằng 1lux và dải ở giữa với chiều rộng lớn hơn hoặc bằng một nửa chiều rộng của đường thoát nạn phải có được chiếu sáng tối thiểu 50 % giá trị đó.

Tiêu chuẩn về yêu cầu thiết kế lắp đặt thiết bị chiếu sáng sự cố trong phòng cháy chữa cháy?

Căn cứ Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 13456:2022 ban hành năm 2022 có quy định như sau:

Tỉ lệ giữa độ rọi lớn nhất và độ rọi nhỏ nhất dọc theo đường tâm của đường thoát nạn và chiếu sáng khoảng trống (chống hoảng loạn) không được lớn hơn 40:1.

Phải đảm bảo giảm thiểu nguy cơ gây lóa tạm thời bằng cách hạn chế cường độ sáng ở giai đoạn phát sáng cực đại trong chế độ hoạt động khi có sự cố của mỗi đèn thuộc phạm vi quan sát. Cụ thể:

- Đối với việc chiếu sáng đường thoát nạn theo phương ngang so với mặt sàn, chiếu sáng gian phòng và chiếu sáng cho các phương tiện phòng cháy và chữa cháy, cường độ chiếu sáng của các đèn trong phạm vi góc chiếu từ 60° đến 90° không được vượt quá giá trị quy định.

- Đối với đường thoát nạn khác, cường độ chiếu sáng của các đèn không được vượt quá giá trị theo bảng sau:

Chiều cao lắp đặt tính từ mặt sàn (m)	Cường độ chiếu sáng tối đa đường thoát nạn và gian phòng (cd)
H < 2,5	500
2,5 ≤ H ≤ 3,0	900
3,0 ≤ H < 3,5	1600
3,5 ≤ H < 4,0	2500
4,0 ≤ H < 4,5	3500
4,5 ≤ H	5000

Lưu ý: Nội dung trên mang tính tham khảo và được biên soạn dựa trên TCVN 13456:2022. Khi thiết kế, thẩm duyệt và nghiệm thu hệ thống PCCC, cần đối chiếu đầy đủ các quy chuẩn, tiêu chuẩn và yêu cầu pháp lý áp dụng cho từng loại công trình.

Nếu bạn có nhu cầu tìm hiểu về dòng đèn sự cố, có thể liên hệ Thiết Bị Điện Đặng Gia Phát để tư vấn chi tiết.