Khởi động từ 3 pha

Khởi động từ (Contactor/ công tắc tơ) 3 pha là một khí cụ điện có nhiệm vụ là thực hiện đóng cắt các mạch điện 3 pha. Nhờ đó mà chúng ta có thể thực hiện điều khiển các thiết bị như tụ bù, hệ thống chiếu sáng, động cơ… thông qua điều khiển từ xa hay các nút ấn hoặc chế độ cài đặt tự động.

Cấu tạo của động từ

Khởi động từ được cấu thành từ 3 bộ phận chính: Nam châm điện, hệ thống tiếp điểm và hệ thống dập hồ quang.

Nam châm điện: gồm có các chi tiết: cuộn dây dùng tạo ra lực hút nam châm, lò xo để đẩy phần nắp trở về vị trí ban đầu và lõi sắt.
Hệ thống tiếp điểm: bao gồm tiếp điểm chính và tiếp điểm phụ:

• Tiếp điểm chính: Tiếp điểm chính là tiếp điểm thường hở đóng lại khi cấp nguồn vào mạch từ của khởi động từ trong tủ điện làm mạch từ hút lại. Là tiếp điểm có khả năng cho dòng điện lớn đi qua.
• Tiếp điểm phụ: Tiếp điểm phụ có 2 trạng thái: thường đóng và thường mở. Là tiếp điểm có khả năng cho dòng điện đi qua các tiếp điểm nhỏ hơn 5A.

Hệ thống dập hồ quang: Khi chuyển mạch, hồ quang điện sẽ xuất hiện làm các tiếp điểm bị cháy và mòn dần nên cần hệ thống dập hồ quang.

Nguyên lý hoạt động

Khởi động từ hoạt động với nguyên lý như sau: Khi cấp nguồn trong mạch điện điều khiển bằng với giá trị điện áp định mức của khởi động từ vào hai đầu cuộn dây quấn trên phần lõi từ đã được cố định trước đó thì lực từ sinh ra sẽ hút phần lõi từ di động và hình thành mạch từ kín (lúc này lực từ sẽ lớn hơn phản lực của lò xo). Công tắc tơ bắt đầu trạng thái hoạt động.

Ưu điểm của khởi động từ

Khởi động từ (contactor) được sử dụng rộng rãi để điều khiển trong đóng cắt mạch điện áp, nhất là trong các nhà máy công nghiệp:

• Kích thước nhỏ gọn, có thể tận dụng khoảng không gian để lắp đặt và thao tác mà cầu dao không thực hiện được.
• Điều khiển đóng cắt từ xa có vỏ ngăn hồ quang phóng ra bên ngoài nên an toàn tuyệt đối cho người thao tác với hệ thống điện.
• Trọng lượng của thiết bị nhẹ nên dễ dàng tháo lắp và di chuyển lắp đặt ở nơi khác rất tốt.
• Thời gian đóng cắt nhanh.
• Độ bền cao, hoạt động ổn định.
• Giá thành phải chăng, người dùng sử dụng dễ dàng.

Ứng dụng của khởi động từ

Khởi động từ (cntactor) là thiết bị điều khiển để đóng ngắt nguồn cấp cho thiết bị nên được sử dụng vô cùng phổ biến trong hệ thống điện từ dân dụng cho đến công nghiệp:

• Khởi động từ điều khiển động cơ: cấp nguồn cho động cơ khởi động trực tiếp. Thường được dùng kết hợp với rơ le nhiệt để bảo vệ quá tải cho động cơ.
• Khởi động từ điều khiển đèn chiếu sáng: Có thể dùng contactỏ bằng rơ le thời gian hoặc PLC để đóng cắt điện cấp cho đèn chiếu sáng để bật/tắt đèn.
• Khởi động từ điều khiển tụ bù: đóng ngắt các tụ bù vào lưới điện để bù công suất phản kháng. Contactor được dùng trong hệ thống bù tự động được điều khiển bằng bộ điều khiển tụ bù đảm bảo đóng cắt các cấp tụ phù hợp với tải.
• Công tắc tơ khởi động sao-tam giác: thay đổi chế độ hoạt động của động cơ từ sơ đồ hình sao khi khởi động sang sơ đồ tam giác khi động cơ đã vận hành ổn định, mục đích để giảm dòng khởi động.